Tai preifat gwag yn cynyddu gan fod llai o eiddo yn dychwelyd i’w defnyddio, mae Plaid Cymru yn datgelu

03/09/2019

Mae cynghorwyr Plaid Cymru wedi mynegi consyrn cynyddol ynglŷn â’r nifer mwyfwy o dai perchnogion preifat sy’n gorwedd yn wag - rhai am fwy na degawd.

 

Dengys y ffigyrau diweddaraf a gafwyd gan Blaid Cymru dan Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth ar ddiwedd Mawrth 2019 bod 1,624 o gartrefi yn y fwrdeistref sirol wedi bod yn wag am fwy na chwe mis - i fyny 64 ar y flwyddyn flaenorol.

Yn ychwanegol i hyn, dywed cyngor Caerffili bod 313 wedi bod yn wag am fwy na pum mlynedd – i fyny 34 ac 128 yn fwy na 10 mlynedd – codiad o 10. Yn ystod yr un cyfnod ond 36 eiddo sydd wedi dychwelyd i’w ddefnyddio gyda chefnogaeth ariannol y cyngor yn ystod 2018-19 – 10 eiddo i lawr ar y 12 mis blaenorol.

Gostyngodd cefnogaeth ariannol gan y cyngor i ddod â chartrefi yn ôl i’w defnyddio i ond £6,480 yn ystod y flwyddyn.

Dywedodd y Cynghor;ydd Lindsay Whittle, sy’n eistedd ar Grŵp Gweithredu Cartrefi Caerffili: “Mae hwn yn ddarlun gwirioneddol ddiflas a’r whammy dwbwl o nifer cynyddol o eiddo gwag a llai o dai yn dychwelyd i’w defnyddio.

“Â chymaint o bobol yn anobeithio am gartref mae’n sgandal fod cymaint o dai preifat yn cael eu gadael yn wag, rhai am dros 10 mlynedd. Yn ystod yr un adeg, dros y pum mlynedd ddiwethaf, mae’r awdurdod wedi rhoi ond naw gorchymyn dymchwel, gwaharddiad neu ddiddymiad yn ystod y pum mlynedd ddiwethaf ar eiddo gwag.

“Yn fy marn i ddylai’r cyngor fod yn llawer mwy llym are berchnogion tai gwag hir dymor. Rydw i hefyd wedi awgrymu y dylid gwneud cais dan gynllun Buddsoddi er Cynilo Llywodraeth Cymru. Byddai hyn yn caniatáu’r awdurdod i gyflogi mwy o staff i ddod o hyd i berchnogion a’u gorfodi i ddod â’r tai i fyny i safon ac yna’u gwerthu neu eu gosod ar rent.”

Ychwanegodd arweinydd grŵp Plaid Cymru Colin Mann: “Mae Plaid Cymru yn edrych ar fater eiddo gwag pob blwyddyn ac mae’r sefyllfa i weld yn gwaethygu nid yn gwella. Mae pobol sydd angen cartrefi yn cael eu hamddifadu.

“Mae gan yr holl gynghorwyr dai gwag yn eu hardaloedd. Mae'r rhain yn aml yn eiddo adfeiliedig, yn eiddo i bobol sy’n malio dim. Maent wedi bod yn difetha cymunedau am rhy hir ac mae hynny’n annerbyniol. Gallai gweithio gyda pherchennog cymdeithasol fod yn un ffordd y gallai tai gwag ddychwelyd i’w defnyddio.”