Hanfodol bod gwaith ar y Tipiau wedi’i gwblhau cyn glawiai’r Hydref, medd Plaid Cymru

06/08/2020

Delyth Jewell, Marc Hubbard, Daniel Llewellyn

Mae Plaid Cymru yn galw am gwblhau gwaith adfer ar dip Bedwas ymhell cyn lawiai’r hydref i roi sicrwydd i drigolion Tretomos sy’n byw’n agos i’r safle.

Cafwyd adroddiadau arolwg a wnaed ar Dipiau Bedwas 114 a 115 ers Mawrth 2020 gan Blaid Cymru yn dilyn cais Rhyddid gwybodaeth gan y Blaid i Gyngor Caerffili.

Ymhlith y materion a amlygir yn yr adroddiadau mae:

 ·       Tip 115: Mae dyfnentydd mawr yn bresennol ar y rhiw a dylid parhau i’w monitro. Mae achos pryder, yn enwedig gydag ongl y rhiw a’r adeilad.

 ·       Erydiad yn parhau ar ochr orllewinol Tip 115.

 ·       Draeniad ar waelod sianel Tip 114 wedi tyfu drosodd ac eisiau ei dorri yn ôl.

 ·       Ychydig o rwbel o flaen grid cylfat ar Dip 114.

 ·       Mae’r Gorlifiad Gwaelod ar Dip 114 ond yn llifo at ei hanner.

Ysgrifennodd Delyth Jewell AS at Lesley Griffiths, Gweinidog Llywodraeth Cymru, ym mis Chwefror yn sgil llifogydd ar draws de ddwyrain Cymru, wedi i un o’r trigolion godi consyrn am ddiogelwch Tipiau Bedwas.

 

 Dywedodd Delyth Jewell sy’n sefyll dros Gaerffili yn Etholiadau’r Senedd y flwyddyn nesaf: “Mae adroddiadau’r arolwg yn rhoi rhestr gynhwysfawr o faterion yn ymwneud â’r tipiau sydd â galw am fynd i’r afael â nhw. Gwnaed fi’n ymwybodol bod cynlluniau i wneud gwaith yn ystod mis Awst ac mae’n hanfodol y cyflawnir yr holl waith ymhell cyn yr hydref pan allwn ddisgwyl glaw.

“Rydw i’n ymwybodol fod materion fel y dyfnentydd a achosodd gonsyrn i’r arolygwyr wedi’u nodi ym mis Mawrth ond roeddent hefyd yn cael eu hamlygu ym mis Gorffennaf. Bydden ni wedi disgwyl  y byddai rhywun wedi mynd i’r afael â’r math hyn o faterion yn syth yn hytrach na disgwyl am raglen o waith.”

Dywedodd Marc Hubbard, ymgyrchydd Plaid Cymru yn Nhretomos: “Mae adroddiadau’r arolwg yn amlygu ystod eang o faterion sydd angen mynd i’r afael â nhw,  o daflu sbwriel drwodd i’r rwbel o flaen y grid cylfat a’r dyfnentydd mawr sydd nawr yn chwyddo.

“Yn anffodus, mae mynediad hawdd i’r ardal er y dylai fod wedi cael ei ffensio’n ddiogel, yn enwedig y lagŵn a allai fod yn beryglus. Gall plant gerdded i mewn i’r safle a gallai un ohonynt syrthio i mewn a boddi.”

Ychwanegodd cynghorydd cymunedol Bedwas, Daniel Llewellyn: “Yn ogystal â mynd i’r afael â’r gwendidau a amlygwyd yn yr adroddiadau am y tipiau, mae’n hanfodol diogelu’r tir o gwmpas y tip i atal mynediad, er mwyn osgoi trasiedi.

“Croesawaf yr arolygon misol ond i fynd ymlaen bydden ni’n hoffi gweld ffocws arnynt gan ddelio â nhw yn gyflym iawn er mwyn rhoi sicrwydd i’r bobol sy’n byw o gwmpas y tipiau yn Nhretomas.”